5.BÖLÜM
Oyuncu İzleme, Keşfetme ve Transfer (Scouting & Transfer):

Football Manager’in biz oyuncular için en zevkli yanlarından biri de transfer konusudur. Bu konuda hepimiz belki kendimize has yöntemler benimseriz ancak sonuçta vardığımız nokta, aldığımız isimler aşağı yukarı aynıdır. Forumda kariyerler bölümüne bir göz attığınızda birçok kişinin takımlarına aşağı yukarı aynı oyuncuları transfer ettiği görülür. Örneğin Ochoa, Neymar, Hazard, Otamendi gibi isimlere hemen hemen tüm kariyerlerde rastlamak mümkün. Aynı şekilde Fm09’da Marquinhos’un ismini sık sık duyuyorduk ve bu oyuncuyu neredeyse hepimiz en azından 1 kariyerimizde transfer etmişizdir.

Ancak uzun kariyerler yapanlar için sezonlar ilerledikçe durum değişir. Artık bilindik oyuncular yaşlanmış, regen dediğimiz yeni yıldızlar ortaya çıkmıştır. Tabi regenler her kariyerde rastgele, farklı isim ve özelliklerde çıktığından herkes kendi kariyerindeki bu regenler arasından en iyilerini keşfetmeye odaklanır.

Oyuncu keşfetmek için birçok farklı yöntem uygulanabilir. Klasik oyuncu arama bölümünden çeşitli kriterler belirleyerek arama yapabileceğimiz gibi, takımımıza gözlemciler (scout) katıp bu gözlemcileri çeşitli bölgelere oyuncu keşfetmek için yollayabilir ve onların bize sunacakları raporlar doğrultusunda transfer listemize alacağımız isimleri belirleyebiliriz. Yada her sezon başı çeşitli ülkelerin takımlarını kendimiz tek tek inceleyip işimize yarayacak oyuncuları bulmaya çalışırız. Tabi birde hiç bu işlerle uğraşmayıp direkt sonuca ulaşmamızı sağlayacak bazı yardımcı programlar (genie scout gibi) var. Yazının devamı benim gibi, bu tür yardımcı programları kullanmayı sevmeyen ve oyuncuları kendi yöntemleriyle keşfetmek isteyenler için…

Gözcülük Bilgisi (Scouting Knowledge): Bildiğiniz gibi yeni bir oyuna başlarken çeşitli ayarlarla birlikte oyuncu veritabanı boyutunu seçeriz. Bu seçimi dilersek özelleştirebilip bilgisayarımızın kaldıracağı ölçüde bir oyuncu veritabanıyla kariyerimize başlarız. Peki oyuna başladıktan sonra oyuncu arama bölümünde yaptığınız aramalarda karşınıza çıkan sonuçların tüm bu veritabanı kullanılarak yapıldığını sananlardan mısınız? Veya klübünüzün bilgilerini incelerken “gözcülük bilgisi”nin ne anlama geldiğini yada ne işe yaradığını bilmeyenlerden misiniz? Eğer bu sorulara cevabınız evet ise yazının geri kalanını okumanızı öneririm.

Gözcülük bilgisi bölümü aslında bir tür oyuncu veritabanıdır. Ancak bu, oyunun başında ayarladığımız oyuncu veritabanıyla ilgisi olmayan, sadece klübümüzün hangi ülke ve bölgelerdeki oyuncularla ilgili bilgi sahibi olduğunu belirten bölümdür. Oyuncu arama ekranında yaptığımız tüm araştırmalar da bu bölümde yer alan gözcülük bilgisi seviyemize göre, orada yazan ülkeler arasından yapılır. Bu bölümde klüp ne kadar çok ülke ve bölge hakkında bilgi sahibiyse oyuncu arama sayfasında karşımıza çıkacak sonuçlarda o oranda çoğalacaktır. Peki klübümüzün gözcülük bilgisini nasıl arttırabiliriz? Öncelikle bu konu hakkında duralım.

Not: Gözcülük bilgisi, eğer oyuncu aramalarınızı oyuncu arama (player search) ekranında çeşitli filtreler (yaş, özellik vs…) uygulayarak yapıyorsanız önemli. Daha farklı yöntemler kullanıyorsanız çok büyük bir önemi yok.

Gözcülük bilgisini arttırmanın yolu takımıza personel almaktır. Ekibinize kattığınız her personelin (antrenör, asistan, gözlemci vs…) gözlemci bilgisi klübünüzün gözlemci bilgisi bölümüne eklenir. Ekibinize kattığınız gözlemcilerin bu konudaki katkısı diğer personelinize nazaran daha fazla olacaktır. Ayrıca gözlemcilerinizi çeşitli ülke veya bölgelere göndererek onların gözlemci bilgilerini arttırmanız mümkündür ancak bir asistan yada antrenörünüz için aynı şey mümkün değildir. O yüzden klübünüzün gözlemci bilgisini arttırmak istiyorsanız ilk olarak ekibinize çeşitli ülkelerden gözlemciler katın. Çeşitli ülkeler diyorum çünkü aynı ülkeden 10 tane gözlemci alsanız da klübünüzün gözlemci bilgisinde ciddi bir artış göremezsiniz. Bunun yerine farklı ülkelerden 5 gözlemci almanız çok daha fazla katkı sağlayacaktır. Klübünüz zaten yönettiğiniz takım hangi ülkedense o ülke hakkında yeterli bilgiye sahiptir. Dolayısıyla ilk etapta yabancı gözlemciler tercih etmelisiniz.

Klübün gözlemci bilgisini arttırmak için yabancı gözlemciler alacağım diyerek sıradan, oyuncu potansiyeli yargılama özelliği düşük gözlemciler almanın da anlamı yok. Sonuçta bu gözlemcileri çeşitli oyuncular hakkında bilgi toplamak yada çeşitli ülke ve bölgelere oyuncu keşfetmeye yollamak gibi görevlerde de kullanacağımızdan alabileceğimiz en iyi gözlemcileri tercih etmek lazım. Eğer istediğimiz özelliklerde yabancı gözlemciler bulamazsak yerli gözlemciler alıp bunları çeşitli ülkelere göndererek gözlemcilerimizin, dolayısıyla klübümüzün gözlemci bilgisini arttırmamız da mümkündür ancak bu çok daha fazla zaman alacaktır.

Ekibimizin gözlemci kadrosunu oluştururken öncelikle en fazla kaç tane gözlemci almamıza izin verildiğini öğrenmeliyiz. Bunu yapmak için herhangi bir gözlemciye sözleşme önerip o sayfada kaç tane gözlemci alabileceğimizi görebiliriz.

Şimdi kendi kariyerimden örneklerle devam edelim, böylelikle daha anlaşılabilir bir anlatım olabilir. İspanya’dan Getafe klübünü yönetiyorum. Takımın başına ilk geçtiğimde klübün bölgelere göre gözlemci bilgisi durumu şu şekilde:




Görüldüğü gibi klübüm en fazla Güney Amerika (South America) bölgesindeki oyuncular hakkında bilgiye sahip. Yani oyuncu arama ekranında yapacağım aramalarda en fazla Güney Amerika takımlarında forma giyen oyuncularla ilgili sonuçlar karşıma çıkacak. Burada mouse’umu grafik çubuklarının üstünde tuttuğumda o bölgeyle ilgili % olarak ne kadar bilgiye sahip olduğumuzu da görebilirim.

Oyuncu araştırılabilecek toplam 20 bölge mevcut ve klübüm bunların henüz 9’u hakkında o da düşük derecede bilgiye sahip. Demek ki bu bilgi derecesini arttırmak için daha yapacak çok şeyim var.

Hemen alttaki ülkelere göre bilgi seviyesine geçiyorum:




Burada da toplam 20 ülkedeki oyuncular hakkında az çok bilgi sahibi olunduğu görülüyor. Sadece Arjantin, İspanya ve İtalya hakkında tam bilgiye sahibiz (Kendi profilimi oluştururken İtalyan vatandaşı olarak ayarladığım için İtalya’da %100 olarak eklendi). Yani oyuncu arama ekranında yaptığımız araştırmalarda çıkacak sonuçlarda bu 3 ülkedeki tüm oyuncular yer alacak. Brezilya hakkındaki bilgimiz de gayet iyi bir düzeyde. Uruguay, Paraguay, Portekiz, Fransa ve İngiltere ülkelerindeki oyuncular hakkında ise %40-60 arası bilgiye sahibiz.

Göreve ilk başladığımda yani ekibime henüz yeni personel almadan önceki personel kadrom şu şekildeydi:




Görüldüğü gibi Asistanım dışındakilerin hepsi yerli, yani İspanyol. Her bir personelin ülkesi klübün gözlemci bilgisi bölümüne %100 seviyede eklenir. Klübüm İspanyol, Ben İtalyan ve Asistanımda Arjantinli olduğundan bu 3 ülke %100 olarak eklenmiş durumda.

Daha sonra en fazla kaç gözlemci alabileceğimi kontrol etmek için herhangi bir gözlemciye sözleşme öneriyorum. Bu bilgiyi edindikten sonra sözleşme önermeyi iptal ederek çıkıyorum. Aşağıdaki örnekte klübümde o an için herhangi bir gözlemci bulunmadığı ve ekibimde en fazla 9 gözlemci bulundurabileceğim yazıyor.




Ardından personel arama ekranına geçip sadece gözlemcilerin listelenmesini istiyorum. Burada “gerçekçi olmayan sonuçları filtrele” seçeneğini işaretleyerek boşa zaman kaybının da önüne geçiyorum. Kadroma katmak istediğim oyuncular genelde Avrupa’lı ve Güney Amerikalı oyuncular olacağı için ve klübüm zaten Güney Amerika hakkında yeterli bilgiye sahip olduğundan karşıma çıkan listede Avrupalı gözlemcilere yoğunlaşıyorum.

Daha sonra değineceğim antrenörler (coach) ve doktorlar (physio) konularında da çeşitli araştırmalar sonucunda ekibime katacağım isimleri belirliyorum ve anlaştıklarım sonucu ekibim aşağıdaki şekilde oluşuyor:




İngiliz, Hollandalı ve Fransız antrenörlerin yanısıra 4’ü yabancı 5 gözlemcinin ekibime katılmasıyla klübümün gözlemci bilgisi şu şekilde yenileniyor:




Görüldüğü gibi Orta Avrupa ve İngiltere&İrlanda bölgeleri hakkında ciddi bir bilgi artışımız var. Ülkelere baktığımızda ise daha önce 3 olan tam bilgiye sahip olduğumuz ülke sayısının 9’a yükseldiğini görüyoruz. Artık arama sonuçlarında 9 farklı ülkedeki oyuncuların tamamı yer alacak. Kırmızı ile işaretlediklerim ekibime yeni katılan personeller ve onların sayesinde klübün gözlemci bilgisine eklenen ülkeleri gösteriyor.

Ekibime kattığım gözlemciler arasından aşağıda profilini paylaştığım Ricky Sbragia hem gözlemci olarak, hem gözlemci bilgisi olarak, hemde ilerde asistan yada antrenör olmak üzere diğer görevlerde de kullanabileceğim biri olarak gayet iyi bir seçim oldu:




Bu gözlemcim İskoçya ve İngiltere’nin tam, İrlanda ve Kuzey İrlanda’nın ise orta düzeyde olarak klübün gözlemci bilgisi veritabanına tam olarak eklenmesini sağladı. Ayrıca gayet iyi seviyede olan oyuncu potansiyeli yargılama (judging player potential) özelliği sayesinde onu çeşitli bölgelere gönderip oyuncu arattığımda güvenilir raporlar sunabilicek düzeyde. Gene iyi bir düzeyde olan taktiksel bilgi (tactical knowledge) özelliği de bu gözlemcimi karşılaşacağım rakiplerimi izletmek için kullanabilmemi sağlıyor. 20 olan gençlerle çalışma özelliği de yeni çıkan regenleri bulmak yada ileride kendisini antrenör olarak görevlendirirsem takımdaki genç oyuncuların gelişimiyle ilgilenmesi açısından ayrı bir artı olarak göze çarpıyor. Yani hem gözlemci bilgisine katkısı hemde diğer özellikleriyle ekibime katılan çok önemli bir isim oldu. Anlatmak istediğim; ekibinize katılacak personelleri sadece 1 özelliği için seçmeyin. Bu tür, birçok açıdan katkı sağlayabilecek isimleri ekibinize katmaya çalışın.

Gene aynı şekilde çok yönlülük açısından Sbragia kadar olmasa da gözlemci bilgisi açısından gayet iyi bir katkı sağlayan Stosic’te ekibim için iyi bir seçim oldu:




Stosic sayesinde Sırbistan ve Bosna gibi az bilgi sahibi olduğumuz ülkeleler ile Karadağ ve Makedonya gibi hiç bilgi sahibi olmadığımız ülkelerin gözlemci bilgimize eklenmesini ve iyi bir düzeyde olmasını sağladık.

Ekibime gözlemcileri de kattıktan sonra klübümün gözlemci bilgisini tekrar kontrol edip Avrupa’dan iyi yada işe yarar futbolcular çıkarabilecek hangi ülkelerin listede olmadığını bir kenara not ediyorum. Bunu yapmak için Dünya>Ülkeler>Avrupa (World>Nations>Europe) yolunu izleyerek Avrupadaki ülkelerin listelendiği ekrana ulaşıyorum. Bu ülkeler arasından çıkardığım liste şu şekilde:

Avusturya
Belarus
Çek Cumhuriyeti
Finlandiya
Yunanistan
Macaristan
İsrail
Rusya
Slovakia
Slovenya
İsviçre
Türkiye
Ukrayna

Klübün son gözlemci bilgisi durumuna tekrar göz gezdirirseniz bu ülkelerdeki oyuncular hakkında klübüm herhangi bir bilgiye sahip değil ve dolayısıyla arama sonuçlarında bu ülkelerdeki oyuncular yer almıyor.

Şimdi ekibimdeki gözlemcileri bu ülkelerden bazılarına yollayıp gözlemci bilgimize o ülkelerin de eklenmesini sağlayacağım. Böylelikle oyuncu arama ekranında karşıma çıkacak seçenekleri daha da çoğaltmış olacağım. Hemen takım ekranında gözlemci atamaları (scout assignments) kısmına geçip ekibimdeki 5 gözlemciyi yukarıdaki listeden öncelikli olarak belirlediğim 5 ülkeye (Rusya, Çek Cum., İsviçre, Yunanistan ve Ukrayna) atıyorum. Aslında bu işi ülkelerin bulundukları bölgelere göre de (Güney Avrupa, Doğu Avrupa vs…) yapabilirim ancak ülkeleri tek tek seçmek o ülkelerle ilgili daha geniş kapsamlı bir rapor ortaya çıkartacaktır. Gözlemcilerimin kendilerini atadığım ülkeler hakkında bilgi toplama sürecinde devreye azim (determination) özellikleri giriyor. Bir gözlemcinin azim özelliği yüksekse o gözlemci daha kısa sürede daha çok oyuncu keşfeder. Tabi bir gözlemciyi bir ülkeye atadığınızda ve gözlemciniz o ülkeyle ilgili raporunu tamamladığını söylediğinde o ülkeyle ilgili tam yani %100 seviyede gözlemci bilgisine sahip olmuyorsunuz. Bunun için gözlemciyi aynı ülkeye birkaç kez göndermek gerekebilir. Bunu da gözlemci ataması ekranına geçerek tekrar başlat (restart) seçeneğini kullanarak yapıyoruz. Ancak tekrar başlat dediğinizde daha önceden hazırladığı raporlar silineceğinden ilk raporunu tamamladığında ya hazırladığı listeyi kaydedin yada tekrar başlatma işlemini o listeden işinize yarayacak oyuncuları listenize ekledikten sonra yapın.

Gözlemci bilgisi konusunda unutmamanız gereken bir detay daha var. İlerleyen yıllarda yeni oyuncular çıktıkça gözlemci bilgisi seviyeniz düşer. Bu seviyenin düşmemesi için gözlemcilerinizi bilgi sahibi olduğunuz ülkelere veya bölgelere de sürekli göndermelisiniz. O yüzden ekibinizde mümkün olduğunca (izin verilen sayıda) gözlemci bulundurmanız lehinize olacaktır. Böylece hem bir yandan bilgi sahibi olmadığınız bölgeler hakkında bilgi toplamaya devam eder hemde diğer yandan bilgi sahibi olduğunuz ülkeler hakkındaki bilgilerinizi güncel tutarsınız.

Son örnek olarak önceki kariyerimde klübümün 2014 yılındaki gözlemci bilgisi durumu: