4-4-2 Hiç Bu Kadar İyi Olmamıştı! + Muhteşem Taktik Rehberi (Aylar süren çalışmalar)

[Walter Sakana]

II. BÖLÜM

TAKTİK REHBERİ

GİRİŞ: Futbol tarihinin en istikrarlı, en popüler ve en eski taktiği 4-4-2’dir. Bu şablonu uygulayamayacağımız takım yok dersek abartmış olmayız sanırım. Bu taktik dizilimin en önemli özelliği tüm karşı taktik dizilimlere karşı kullanılabilir olmasıdır. Yani rakibiniz sahaya hangi dizilimle çıkarsa çıksın, 4-4-2 ile sahada önlem alamayacağınız alan yoktur.
Ayrıca 4-4-2’yi kendi içinde çeşitli varyasyonlarla da kullanabiliriz. Şöyle ki; iki orta saha oyuncunuzu ve aynı şekilde iki forvetinizi biri önde biri geride kademeli olarak kullanabilir ve savunma-orta saha/orta saha-forvet arasındaki bağlantıyı daha etkili bir şekilde kurabilirsiniz. Oyuncularınıza vereceğiniz talimatlarla her bir oyuncunun oyun alanındaki görevini belirleyebilir, takım komutlarınızla da oyun tarzınızı oluşturabilirsiniz.

Açıklama:
Taktik yapmak sadece kafamızda bir dizilim kurgulayıp takım ve oyuncu talimatlarını vermekten ibaret değildir. Kendi ataklarımızın ve rakip atakların gelişimlerini düşünerek ona göre uygun bir dizilim belirlemek, ardından saha ve hava şartları, kadro yapısı ve rakibin gücüne göre gerekli talimatları vermek gerekir. Dizilim ve oyun yapısı olarak her maça aynı şekilde çıkabiliriz belki ancak mentalite, pres, paslaşma, markaj ve sahaya yayılım konularında bazı maçlara özel ayarlamalar yapmak gerekir.

Faktörler:
Bir taktiğin kusursuz işleyebilmesi için aşağıdaki şartların da sağlanması gerekir:
1-Teknik direktörün (sizin) itibarı: Yeni bir oyuna başladığınızda oyuncular henüz sizin taktiksel kararlarınıza ve takımın teknik direktörü olarak oradaki varlığınıza saygı duyması ilk etapta pek mümkün değildir. Dolayısıyla bu saygının ve disiplinin sağlanması için kadro kaynaşmasında olduğu gibi oyuncuların size kaynaşması için de belirli bir zamana ihtiyaç vardır. Bu birkaç ayda sürebilir, bir sezon da. Bu saygıyı sağlamadan oyuncularınızdan en iyiyi alamazsınız. (etkisi: taktiksel disiplin)
2-Kadro kaynaşması: Taktiksel planınız ne kadar iyi olursa olsun eğer kadronuzdaki oyuncular birbirleriyle yeterince kaynaşmamışsa takımınız iyi futbol oynayamaz. Çok kalabalık bir kadro (kadro şişkinliği) başarınızı limitleyebilecek bir faktördür aynı yetersiz bir kadroyla yola çıkmak gibi. Bu gibi durumlarda daha dikkatli bir futbol oynamak (kadro kaynaşana kadar) gerekir. Yani elinizde yetersiz ya da sorunlu bir kadro varsa taktiksel açıdan planlama yaparken daha riski düşük, daha sağlamcı bir anlayışla bir taktik oluşturmalısınız. Takımınızın daha kapsamlı daha etkili bir futbol oynayabilmesi için oyunculara yeterli kaynaşma süresi verilmelidir. (etkisi: moral motivasyon ve bir takım gibi oynama)
3-Oyuncu ve medya yönetimi: Oyuncu ve medya yönetiminiz zayıfsa oyuncularınızı, taraftarlarınızı ve yönetimi sinirlendirebilirsiniz, buda size maç kayıplarına malolabilir. Oyuncuların belli medya, oyuncu etkileşimi ve takım konuşmalarına nasıl karşılık verdiklerini öğrenin ki onların her maça motive olmalarını sağlayabilesiniz. (etkisi: moral motivasyon ve maç motivasyonu)
4-Transfer ve finansal strateji: Çok fazla harcama yapar kadroyu şişirirseniz oyuncular genellikle mutsuz olabilir. Buna karşın kadronuzu yeterince güçlendirmezseniz de başarı için yetersiz kalırsınız. Doğru hedefler ve stratejiler belirleyerek gerekli kadro derinliğini (ne fazla ne az) sağlayıp, maaş dengesini de iyi kurduğunuzda daha rahatlamış bir soyunma odası atmosferiniz olur buda maçlarda iyi performans olarak size döner. (etkisi: moral motivasyon)
5-Antrenman programları: Oyuncularınızdan mümkün olan en iyi performansı alabilmeniz için onların taktiksel vizyonunuzu (bakış açınızı) anlamalarını sağlamalısınız. Buda doğru antrenman programlarıyla sağlanabilecek bir şeydir. Oyuncularınıza mevkilerine ve rollerine göre vereceğiniz antrenman, oyuncularınızın o mevki ve roller için ideal potansiyellerine ulaşmalarına yardımcı olur. Örneğin, ofansif rolü olan bir bek oyuncunuza maç içinde verdiğiniz talimatlara uygun bir antrenman programı vererek o oyuncunun o rol için hem gerekli olan özelliklerini geliştirmesini hem de kendisine verilen görevi (rolü) kavramasını sağlayabilirsiniz. (etkisi: maç performansı ve görevsel disiplin)
6-Diğer faktörler: Duran top talimatları, rakip takım talimatları (opponent instructions bkz: opponent instructions rehberi)

Bir taktiğin etkinliği ve takımın oyun tarzı öncelikle şu talimatlara bağlıdır:
1-Mentality (Mentalite)
2-Defensive Line (Defansif Çizgi)
3-Closing Down (Alan Daraltma/Pres)
4-Forward Runs (İleri Koşular)
5-Passing Style (Paslaşma Stili/Pas Ayarlamaları)

Bir taktikte oyunculara verilebilecek roller ise şunlar:
1-Atak: Ofansif rol verilen bir oyuncu yoğun bir şekilde ofansif görevlere odaklanır, savunmayı pek düşünmez.
2-Destek: Destek rolü verilen bir oyuncu hem ofansif hem defansif görevlere odaklanır, oyunu iki yönlü oynar.
3-Defans: Defansif rol verilen bir oyuncu yoğun bir şekilde defansif görevlere odaklanır, ofansı pek düşünmez.

Taktiksel planlama:
Oyun tarzını belirleme:
Ofansif oyun için gerekenler: 3 defansif, 2 destek, 5 ofansif rollü oyuncu. (Kendi sahanızda/zayıf rakiplere karşı/yenik durumdayken)
Kontrollü (atak-standart arası) oyun için gerekenler: 2-3 defansif, 3-6 destek, 2-4 ofansif rollü oyuncu. (Kendi sahanıza öndeyken/derbi maçlarda)
Standart (normal) oyun için gerekenler: 3 defansif, 4 destek, 3 ofansif rollü oyuncu. (Denk rakiplere karşı/deplasmanda)
Defansif oyun için gerekenler: 5 defansif, 2 destek, 3 ofansif rollü oyuncu. (Öndeyken/güçlü rakiplere karşı/deplasmanda)
Çanakkale geçilmez tarzı oyun için gerekenler: 5-6 defansif, 2-4 destek, 1-2 ofansif rollü oyuncu. (Son dakikalarda öndeyken/çok güçlü bir rakibe karşı beraberliğe yatmak isterken)

Şartlara göre oyun tarzı belirleme:
Paslaşma ayarları:
Ofansif oyun: Defansif oyuncular kısa, destek oyuncuları karışık, ofansif oyuncular direkt – pas odağı: kanatlar
Standart oyun: Defansif oyuncular karışık-direkt arası, destek oyuncuları karışık, ofansif oyuncular kısa-karışık arası – pas odağı: karışık
Defansif oyun: Defansif oyuncular direkt, destek oyuncuları karışık, ofansif oyuncular kısa – pas odağı: ortadan
Küçük sahalarda: Kısa paslaşma
Kötü sahalarda: Uzun/Direkt paslaşma
Baskılı oyun: Defansif oyuncular kısa pas, yaratıcı oyuncular direkt pas
Kontratak futbolu: Defansif oyuncular direkt pas, orta saha ve forvetler kısa pas

Defans çizgisi:
Kanat oyuncusu olmayan, ortadan gelen rakiplere karşı: İlerde
Çok defansif oynayan kapanan rakiplere karşı: Derin (orta sahaları hücuma destek vermediğinden ve savunmamızın arkasına direkt/uzun pas atacaklarından)
Savunmamız ağır oyunculardan kuruluysa: Derin
Savunmamız atletik, çabuk oyunculardan kuruluysa: İlerde
Kısa sahalarda: Derin
Uzun sahalarda: İlerde

Genişlik (sahaya enlemesine yayılım):
Ofansif ve kontrollü strateji (rakip kapanıyorsa): Geniş
Rakip kontratak oynuyorsa: Normal-geniş arası (biraz daha yakın)
Standart strateji: Normal (orta)
Defansif strateji: Yakın
İyice kapanma (Çanakkale geçilmez): En yakın
Geniş saha: Geniş

Tempo:
Atak baskılı futbol: Yavaş
Standart: Normal
Defansif: Oyuncular iyi top tutuyorsa (saklıyorsa) yavaş, kolay top kaybediyorsa hızlı
Geniş saha: Yavaş (geniş sahada hızlı paslaşmada oyuncularınız çabuk enerji tüketir ayrıca top kayıpları artar)
Dar saha: Hızlı (dar sahada yavaş oynanırsa iki takım oyuncuları birbirlerine yakın olduğundan rakip oyuncuların pas arası yapma ihtimali artar, çok top kaybı yaşanır. Hızlı oynandığında rakip savunma daha çok Hatay zorlanır)

Mentalite:
Atak sistemi: Tüm ofansif ve destek oyuncular atak, defansif oyuncular atak/normal.
Standart sistem: Tüm oyuncular normal (Forvet oyuncuları atak, defans oyuncuları defans olabilir ama şart değil).
Defans sistemi: Tüm defansif ve destek oyuncular defans, ofansif oyuncular defans/normal

Yaratıcılık serbestliği (tüm oyun tarzları için):
Ofansif oyuncular: Yüksek
Destek oyuncuları: Normal
Defansif oyuncular: Düşük

Orta Yapma:
Ofansif oyuncular: Çizgi
Destek oyuncular: Karışık
Defansif oyuncular: Derin

Kaleci top dağıtımı:
Ofansif oyun: Defansa (sağ/sol bek)
Standart oyun: Çabuk (sağ/sol orta saha/kanat)
Defansif oyun: Uzun (forvet/hedef adam)

Top tutma:
Defansif rollü orta saha + Köprü rollü forvet




Mevkilere Göre Gerekli Özellikler:
Kaleci (GK): Hava hakimiyeti, Alan hakimiyeti, Top kavrama, Refleksler, Birebirler
Bekler (FB-Full back): Hız, Top kapma, Pozisyon alma, Çalışkanlık, Dayanıklılık
Bekler (WB-Wing back): Hız, Top kapma, Orta yapma, Çalışkanlık, Dayanıklılık
Stoperler (DC): Zıplama, Markaj, Top kapma, Pozisyon alma, Güç
Ön Libero (DMC): Markaj, Top kapma, Pozisyon alma, Çalışkanlık, Güç
Orta Saha (MC-Defansif rol): Markaj, Pozisyon alma, Pas, Takım oyunu, Dayanıklılık
Sağ/Sol Orta Saha (MR/L): Pas, Orta yapma, Pozisyon alma, Takım oyunu, Çalışkanlık
Kanat Oyuncuları (AMR/L): Hız, Hızlanma, Teknik, Özel yetenek, Top sürme
Orta saha (MC-Ofansif rol): Pas, Teknik, Uzaktan şutlar, Takım oyunu, Dayanıklılık
Ofansif Orta Saha (AMC): İlk dokunuş, Teknik, Yaratıcılık, Özel yetenek, Karar verme
Derin Forvet (FC-Köprü rolü): Teknik, Yaratıcılık, Uzaktan şutlar, Güç, İlk dokunuş
İleri Forvet (FC-Asıl golcü): Hızlanma, İlk dokunuş, Topsuz oyun, Bitiricilik, Soğukkanlılık